मराठी रंगभूमीचा जेव्हा पडता काळ होता त्या काळात गिरणगावच्या कामगार रंगभूमी वरती स्वस्तिक नाट्य मंदिर या नाट्यसंस्थेकडून सादर होणाऱ्या नाटकांना मराठी प्रेक्षक मोठी गर्दी करत होता. गणेशोत्सव, शिवजयंती अशा मराठ मोळ्या सार्वजनिक उत्सवात या कंपनीच्या नाटकांना मोठी मागणी असायची.या कंपनीचे मालक,नाटकांचे लेखक, दिग्दर्शक आणि अभिनेता अशा सर्वच पातळीवर ज्यांचा लिलया संचार होता ते होते नाटककार लाडकोजी कृष्णाजी आयरे उर्फ ला.कृ.आयरे.
कोकणातल्या लांजा तालुक्यातील रिंगणे गावचे सुपुत्र ला.कृ.आयरे यांच बालपण व शिक्षण याच गावात झालं. रिंगणे गाव म्हणजे नाट्यपंढरीच. गावात राम नवमीच्या व हनुमान जयंतीच्या उत्सवात नाटक हे ठरलेलेच.गावात चौथीपर्यंत शिक्षण घेतलेल्या बालवयात ल्या ला.कृ.ना नाटकांचे वेड लागले.गुराकडे जाताना एखादं नाटकांचे पुस्तक वाचणं, त्यातील संवाद पाठ करणे हा त्याला छंदच जडला.पुढे ते मुंबईत आपल्या चुलत्यांकडे आले. लालबागच्या परिसरातील कोकणी माणसांच्या वस्तीत त्यांच्या नाट्यकलेला पोषक वातावरण मिळाले. त्यामुळेच वयाच्या अठराव्या वर्षी फिर्याद नावाचे नाट्यकृती लिहिली.हे नाटक १९४९ ला रंगभूमीवर अवतरले.या नाटकाला गिरणगावाने डोक्यावर घेतले आणि रिंगणे गावच्या या सुपुत्राला नाटककार ही उपाधी प्राप्त झाली.
पुढे त्यांनी अनेक नाटके लिहिली आणि रंगभूमीवर आणली.पण त्यांनी स्व:त्याचीच स्वस्तिक नाट्य मंदिर ही संस्था स्थापन केल्याने महाराष्ट्राच्या खेड्या पाड्यात त्यांना दौरे करता आले.समाजाला भेडसावणारे विषय नाटकांतून मांडणाऱ्या ला.कृ.आयरे यांना कोकणातच नाही तर सांगली सातारा सोडा नागपूर पर्यंत त्यांची नाटके सादर होऊ लागली.एवढंच नव्हे मद्रास म्हैसूर प्रांतातही त्यांची ख्याती गेली.त्याकाळातील वर्तमानपत्रांबरोबर अनेक नियतकालिकांमध्ये ला.कृ.च्या बद्दल रकानेच्या रकाने लिहून येऊ लागले.त्यांच्या नाटकांच्या उज्ज्वल यशामुळे त्यांना कामगार रंगभूमीवरचा शेक्सपिअर म्हणू लागले.मराठी रंगभूमीवरील दिग्गज म्हणून ज्यांच्याकडे पाहिले जाते ते मामा वरेरकर, आचार्य अत्रे हे त्यांच्या नाटकाच्या खेळाला येऊन बसत.
नाटककार ला.कृ.आयरे यांची आज १०७ वी जयंती मुंबई येथील पवई मध्ये सुभाष लाड यांच्या घरी मोठ्या थाटामाटात साजरी झाली.यावेळी लेखक सुरेश हांडे, दिग्दर्शक प्रकाश लाड, अभिनेता संजय मांडवकर, प्रदीप रेवाळे,युवा दिग्दर्शक अनिरुद्ध पेडणेकर व सामाजिक कार्यकर्ते गणेश चव्हाण ही मान्यवर मंडळी उपस्थित होती.
नाटककार ला.कृ.आयरे यांच्या प्रतिमेचे पूजन केल्यानंतर महालक्ष्मी कलामंचकडून (जो ऐतिहासिक नाटके सादर करुन शिव इतिहास लोकांपर्यंत पोहोचवण्याचे काम करणारी नाट्य संस्था) ला.कृ.आयरे यांच्या स्वराज्य रवी या ऐतिहासिक नाट्य संहितेचे पूजन केले . येत्या आक्टोबर मध्ये हे नाटक रंगभूमीवर येईल असे संजय मांडवकर यांनी जाहीर केले.सुभाष लाड यांनी नाटककार ला.कृ.आयरे यांच्या आठवणी जागवून उपस्थितांना शुभेच्छा दिल्या.
सुभाष लाड
९८६९१०५७३४
👍
ReplyDelete